ÇALIŞMA HAYATINA UYUM DEVLET KORUMASI ALTINDAKİ GENÇLER İÇİN STRATEJİK YAKLAŞIM PROJESİ TAMAMLANDI

“Çalışma Hayatına Uyum: Devlet Koruması Altındaki Gençler İçin Stratejik Yaklaşımlar” projesi kapsamında yürütülen saha çalışmaları, analizler ve bulgulara dayanan kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır. Devlet koruması altındaki gençlerin çalışma hayatına geçiş süreçlerinde karşılaştıkları psikososyal, yapısal ve kurumsal güçlükleri ortaya koymayı amaçlayan rapor; istihdam, mesleki yönelim, yaşam becerileri, eğitim ve sosyal destek sistemlerine ilişkin mevcut durumu çok boyutlu bir şekilde ele almaktadır. Çalışma, gençlerin ihtiyaçlarını hem bireysel hem de sistemsel düzeyde inceleyerek, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için önemli veri ve öneriler sunmaktadır.

Rapor, nitel veri analizleri, uzman görüşleri ve proje sürecinde elde edilen saha gözlemlerinden yararlanarak, çalışma hayatına uyum sürecinin iyileştirilmesine yönelik çözüm odaklı bir çerçeve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bulgular; güçlendirme, rehberlik, mentorluk, psikososyal destek ve kurumlar arası iş birliğinin gençlerin istihdam sürecindeki başarısında kritik rol oynadığını göstermektedir. Bu yönüyle rapor hem uygulayıcılar hem de karar vericiler için rehber niteliğinde olup, devlet koruması altındaki gençlerin toplumsal yaşama ve iş hayatına etkin katılımını destekleyen bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, devlet koruması altında yetişen gençlerin çalışma hayatına uyum süreçlerini bütüncül bir perspektifle incelemek ve bu süreçlerde karşılaştıkları güçlükleri, baş etme mekanizmalarını ve ihtiyaçlarını belirlemektir. Çalışma, gençlerin mesleki gelişim, iş yaşamına adaptasyon, sosyal ve psikolojik dayanıklılık alanlarındaki mevcut durumlarını ortaya koymayı hedeflerken; elde edilen bulgular üzerinden politika yapıcılar, sosyal hizmet uzmanları ve istihdam programları için stratejik öneriler geliştirmeyi de amaçlamaktadır. Böylece, devlet koruması altındaki gençlerin iş hayatına geçişlerini destekleyecek bütüncül ve sürdürülebilir müdahale modellerinin tasarlanmasına bilimsel bir katkı sağlanması hedeflenmektedir.

1. KURUMSAL YAPI VE DESTEKÇİLER

1.1. Proje Destekleyenleri

Bu proje, uluslararası standartlarda bir hak izleme ve toplumsal savunuculuk faaliyeti yürütmek amacıyla aşağıda belirtilen kurumların finansal ve teknik desteğiyle hayata geçirilmiştir:

• Avrupa Birliği (AB): Projenin ana finansal destekçisidir. Türkiye'deki sivil toplumun kapasitesini artırma ve dezavantajlı grupların ekonomik, sosyal ve kültürel haklarını koruma vizyonuyla bu çalışmayı fonlamıştır.
• Eşit Haklar İçin İzleme Derneği (ESHİD): Projenin ana yürütücüsü ve stratejik destekçisidir. Saha faaliyetlerinin koordinasyonundan, stratejik savunuculuk eğitimlerinin verilmesinden sorumludur.
• HURIDOCS (Human Rights Information and Documentation Systems): Uluslararası proje destekçisi ve ortağıdır. İnsan hakları ihlallerinin dijital ortamda belgelenmesi ve veri yönetimi konularında teknik altyapı desteği sağlamıştır.

1.2. Proje Ortakları ve Akademik İş Birliği

• Malatya Turgut Özal Üniversitesi (MTÜ): Projenin akademik paydaşıdır. 2018 yılında kurulan MTÜ, yerel potansiyeli bilimsel bilgiyle birleştirmeyi hedefleyen, sosyal projelerde aktif rol alan bir devlet üniversitesidir. Projenin bilimsel güvenilirliği, üniversitenin sunduğu akademik denetimle sağlanmıştır.
• Doç. Dr. Zeynep Sağır (Araştırma Koordinatörü): Malatya Turgut Özal Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi ve PDRM Müdürüdür. Sosyal psikoloji ve dezavantajlı gruplar üzerindeki uzmanlığıyla, projenin "Çalışma Hayatına Uyum" saha araştırmasının metodolojisini kurgulamış, verileri analiz etmiş ve nihai raporun akademik yazımına liderlik etmiştir.
• Hayat Sende Gençlik Akademisi Derneği: Alt hibe faydalanıcısı olarak, devlet koruması altındaki gençlerin saha verilerinin toplanmasında ve politika önerilerinin sahadaki gerçekliğe uygun geliştirilmesinde uygulayıcı ortak olarak yer almıştır.
• Malatya Yetiştirme Yurtlarından Ayrılanlar Yardımlaşma Derneği (Malatya YADER): Yerel uygulama ortağı olarak, korumadan ayrılan gençlerin deneyimlerini rapora aktararak çalışmanın sahayla bağını güçlendirmiştir.

2. Proje Takvimi (Kronolojik Süreç)

• Ocak - Mart 2025: Projenin temelleri atıldı, literatür taraması yapıldı ve akademik çerçeve Doç. Dr. Zeynep Sağır tarafından belirlendi.
• Nisan - Haziran 2025: Geniş kapsamlı saha araştırması ve derinlemesine mülakatlar gerçekleştirildi.
• Temmuz - Ağustos 2025: Veri analizi süreci tamamlanarak "Çalışma Hayatına Uyum" raporunun taslağı oluşturuldu.
• 19 Ekim 2025: ESHİD tarafından tüm paydaşlara yönelik "Stratejik Savunuculuk Eğitimi" verildi.
• 26 Kasım 2025: Akademik ve teknik verilerin derlendiği nihai rapor tamamlandı.
• 3 Aralık 2025: Ankara'da düzenlenen "Politika Diyalog Forumu" ile sonuçlar kamuoyuna ve karar vericilere sunuldu.

3. Rapor Çıktıları ve Tespit Edilen Sorunlar

Saha araştırması ve çalışma notları sonucunda elde edilen temel bulgular şunlardır:

• Olumsuz Etiketlenme (Stigma): Gençlerin iş hayatında "yurt çocuğu" etiketiyle önyargılara maruz kaldığı ve bunun işe uyum sürecini zorlaştırdığı tespit edilmiştir.
• Reşit Olma Sürecine Hazırlık Eksikliği: Kurumların gençleri reşit olduktan sonraki bağımsız yaşama hazırlama konusunda yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir.
• Mevzuat Yetersizliği: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, korumadan ayrılan gençlerin istihdam sonrası özel ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz olduğu saptanmıştır.
• Takip ve İzleme Sorunu: Devletin gençleri işe yerleştirdikten sonra takibi bırakması ("elini bırakması") en büyük sistem boşluğu olarak raporlanmıştır.

Kitapçığa ulaşmak için tıklayınız.